No category

منابع پایان نامه ارشد درمورد استرس شغلی، تنیدگی شغلی، روان شناختی، منابع انسانی

نکته مهم است و آن تأثیر متقابلی است که شخص بر محیط و محیط بر شخص دارد. از این رو تعریفی که از استرس شغلی ارائه می شود، چنین است: کنش متقابل بین شرایط کار و ویژگی های فردی شاغل به گونه ای است که خواست های محیط کار(و در نتیجه فشارهای مرتبط با آن) بیش از آن است که فرد بتواند از عهده آنها برآید. در دو دهه گذشته نسبت به استرس شغلی توجه بیش از اندازه‎ای نشان داده شده است. به علاوه شرکت ها و مدیران نسبت به اثرات استرس بر کارگران و متغیرهای مهم و بنیادی مانند بهره‎وری، غیبت از کار و جابه‎جایی کارگری توجه زیادی نشان داده‎اند. چون استرس زیاد سبب بیماری می‎شود. بیماریهای ناشی از استرس مانند زخم معده، فشار خون بالا، بیماریهای انسداد عروق، میگرن و حملات تنفسی مثل آسم را در برمی‎گیرد. در سطح روان شناسی استرس می‎تواند به فشار روانی، احساس خستگی، اضطراب و افسردگی منجر شود و نهایتاً بهره‎وری کارگر و کیفیت کار او را کاهش دهد. اگر شغلی بیش از اندازه استرس زا شود ممکن است کارگر مجبور به ترک کار شده، در جستجوی کاری با تنیدگی کمتر باشد. بنابراین، استرس شغلی کارگری ممکن است بر جابه‎جایی کارگری هم تاثیر گذارد (ریجو، ۱۳۸۶: ۹۹).
یکی از عوامل مرتبط با استرس شغلی، تنیدگی شغلی است که تنیدگی در اثر استرس فراوان بوجود می آید.
۲-۲-۱-تنیدگی شغلی
موسسه سلامت و ایمنی حرفه‎ای۲۶ (۱۹۹۶) تنیدگی شغلی را این گونه تعریف می‎کند. پاسخهای روانی، بدنی، رفتاری آسیب‎زا که توسط واکنشها و احساسهای یک فرد نسبت به یک عامل خارجی ایجاد می‎شود و زمانی رخ می‎دهد که شغل افراد با توانایی، استعداد و نیازهای آنها هماهنگ۲۷ نباشند که این امر باعث رویدادهای پرخطر می‎شود (موسسه سلامت و ایمنی حرفه‎ای، ۲۰۰۷).
تنیدگی شغلی را می‎توان روی هم جمع شدن عاملهای تنیدگی زا و آنگونه وضعیت های پرتنیدگی و مرتبط با شغل۲۸ دانست که بیشتر افراد نسبت به تنیدگی‎زا بودن آن اتفاق نظر دارند. برای نمونه، یکی از وضعیتهای پرتنیدگی۲۹ و مرتبط با شغل این است که از یکسو کارگر یا کارمند در معرض خواستها یا فشارهای زیاد در محیط کار قرار گیرد و از سوی دیگر، برای برآوردن این خواستها وقت محدودی در اختیار داشته باشد. طبیعی است که چون نمی‎تواند از پس انجام آنها برآید با ایرادگیری های پی در پی سرپرستان رو به رو می‎شود. به بیان دیگر، تنیدگی ناشی از شغل، تنیدگی است که فرد معینی بر سر شغل معینی دستخوش آن می‎شود. در این تعریف چند نکته نهفته است: شخص شاغل تا چه اندازه از تجربه برخوردار است (کار آزموده است یا تازه کار)، میزان قدرت و ضعف او در مقابله با شرایط موجود چقدر است. و چه نوع شخصیتی از خود در محیط کار نشان می‎دهد (خواجه‎پور، ۱۳۸۵).
بخش اعظم تنیدگی کارگری از عوامل تنیدگی آفرین محیط کار سازمانی ناشی می‎شود. قسمتی از این تنیدگی سازمانی ناشی از وظایف کاری، مانند ضرورتهای فیزیکی و روان شناختی انجام وظایف به وجود می‎آید. از آنجایی که سازمانهای کاری نظامهای پیچیده اجتماعی هستند که در آنها یک کارگر باید با افراد بی شماری در تعادل باشد ممکن است تنیدگی سازمانی ناشی از نقشهای کار باشد. بنابراین، انواع گوناگون روابط کاری می توانند به تنیدگی منجر شوند. درحالی که مقدار زیادی از تنیدگی کارگری به وسیله عوامل سازمانی یا به وسیله ویژگیهای شغلی و وظایف مربوط به آن شغل ها به وجود می آید، مقداری هم از خصوصیتها خود کارگران ناشی می‎شود. برای مثال الگوی رفتاری نوع A، و آسیب پذیری در مقابل تنیدگی و اثرات آن. در این موارد دیگر این خود کارگر است و نه مدیریت، که باید در کاهش و تلطیف منابع تنیدگی اقدام کند(محمدیان، ۱۳۸۸: ۳۸).
۲-۲-۱-۱- آثارتنیدگی

واکنش اولیه بدن در برخورد با یک عامل تنیدگی‎‌زا کوتاه‌ مدت مثل یک درگیری عبارتست از: افزایش ضربان قلب و سرعت تنفس و همچنین ترشح هورمون آدرنالین به درون خون برای ایجاد انرژی لازم برای مواجهه با این شرایط. به علاوه هر یک از ما روشهای خاص خود را برای مقابله با تنیدگی داریم ولی گاهی عوامل تنیدگی‎‌زا بیش از حد توان ماست یا به صورت پشت سرهم و همیشگی تکرار می‌شود که ممکن است ما نتوانیم با آن تطابق پیدا کنیم در این موارد تنیدگی می‌تواند خطرناک باشد و اثراتی را بر روی کار و زندگی ما بگذارد که گاه جبران‌ناپذیر است (موعودی، ۱۳۸۲).
آثار ناشی از تنیدگی را می‌توان به دو دسته زیر تقسیم کرد:
۱)آثار تنیدگی بر شخص: وقتی که دوره تنیدگی کوتاه مدت باشد بدن از عهده آن بر می‌آید و تنیدگی می‌تواند صدمات فیزیکی و روانی جدی بر فرد وارد کند ولی اگر تنیدگیها حالت مزمن و تکرار شونده پیدا کنند و اجازه ندهند که بدن به حالت آرامش و ثبات۳۰خود بازگردد، می‎تواند بر روی بدن انسان آثار زیانباری داشته باشد که با ایجاد خستگی و کاهش مقاومت سیستم ایمنی بدن شروع شده و باعث افزایش خطر بروز حوادث و افزایش بیماریها می‌شود به طور کلی پیامدهای فردی تنیدگی را می‎توان به سه دسته تقسیم بندی کرد.
الف. جسمانی۳۱: خستگی، سردرد، میگرن، افزایش تعرق، بی‎خوابی، افزایش ضربان‌قلب، بیماریهای قلبی، افزایش فشارخون، تغییر اشتها، اضطراب، آلرژی، انواع سرطانها؛
ب. روانی : زودرنجی، بی‌علاقگی به کار، افسردگی، کاهش تمرکز، کاهش خلاقیت و ابتکار و…؛
ج. رفتاری۳۲ : ناشکیبایی و بی‌قراری، زود عصبانی شدن، کاهش عملکرد.
۲) آثار تنیدگی بر روی کار فرد: تنیدگی باعث فشارهای روانی بسیاری بر فرد می شود که این فشارها به شکلهای مختلف در رفتار فرد در محیط کاری خود را نشان می دهند برخی از این رفتارها عبارتند از:

الف) زود رنجی یا پرخاشگری در برخورد با همکاران و یا مراجعین؛
ب) بی‎تفاوتی و بی‎علاقگی به ظاهر خود و دیگران؛
ج) بی تفاوتی نسبت به کار؛
د) عدم توانائی تمرکز بر کار و ناتوانی در تصمیم‎گیری؛
ه) کاهش خلاقیت؛
و) فقدان اعتماد به نفس؛
ز) خستگی مفرط ناراحتی و احساس گناه؛
ح) افزایش اشتباهات؛
ط) ناتوانی در تحمل اطرافیان و تمایل به انزوا؛
این عوامل در نهایت منجر به کاهش بهره‎وری و افزایش ضایعات می شوند و از طرف دیگر این افراد به علت ناتوانی در کنترل احساسات، ناتوانی در تصمیم‎گیری صحیح و دیگر موارد ذکر شده، استعداد فوق العاده در ایجاد حادثه برای خود و دیگران پیدا می کنند(الوانی، ۱۳۸۲).

۲-۲-۱-۲-میزان شیوع تنیدگی
متاسفانه در زمان حاضر حدود ۸۰ درصد مردم اعم از بازنشستگان، کارگران ،کارمندان و کارفرما‌ها به دلایل مختلف از جمله حقوق کم، تورم، ترس از اخراج و نداشتن امنیت شغلی و تغییر قوانین دچار تنیدگی شغلی هستند. این تنیدگیها به خانه منتقل می‌شوند و باعث تشنج۳۳ و درگیری در خانه می‌شوند. روز بعد نیز تنیدگی ناشی از مشکلات خانوادگی به محل کار منتقل می‌شود (امیری، ۱۳۸۲).
با انتقال تنیدگی از خانه به محل کار، قدرت خلاقیت۳۴، نوآوری و کارایی فرد را در محل کار از بین می‎رود و تنیدگیهای خانه و محل کار یکدیگر را تشدید می‌کنند و منجر به بروز انواع بیماریهای جسمانی و روانی در فرد و افراد خانواده می‌شوند (موعودی، ۱۳۸۲).
ترس از دست دادن شغل، تبعیض در محل کار، ترس از تغییر قوانین، انباشت این ترس ها و خشمهای فروخورده و رنجهای عمیق فرد به ترشخ غدد درون ریز مانند، غده هیپوفیز، تیروئید و پاراتیروئید می‌شود و در دراز مدت منجر به بروز بیماریهایی مانند میگرن که شایع ترین آن است و نیز بیماریهای آرتروز، زخم معده، زخم اثنی عشر،‌ بیماریهای قندی و ناراحتیهای قلبی و حتی در مواردی سکته قلبی می‌شود (عباس زاده دیزجی ،۱۳۸۳).

۲-۲-۲-نظریه های تنیدگی شغلی
۲-۲-۱- “واکنش عاطفی منفی”
اسپکتور و چن (۱۹۹۱ نقل از ریجو،۱۹۵۵) اعتقاد دارند که یک ساختار جامع تر”واکنش عاطفی منفی” یا ابراز احساسات منفی، نظیرخشم، خصومت، اضطراب و پرخاش است که با شخصیت گروه A ترکیب شده و خطرات ناشی از بیماریهای وابسته به تنیدگی را افزایش می‎دهند.
۲-۲-۲- نظریه عدم تناسب شخص – محیط
فرنچ۳۵ (۱۹۸۲) معتقد است که تنیدگی شغلی از عدم‎تناسب بین مهارتها و تواناییهایی شخصی و تقاضاهای شغل و محل کار ناشی می‎شود. به عبارت دیگر، کارگری که برای یک شغل خاص واجد صلاحیت کامل نباشد، تنیدگی شدید و فوق العاده‎ای خواهد داشت. برای مثال کارگری را تصور کنید که درباره کامپیوتر هیچ تجربه‎ای ندارد، اما برای شغل تخصصی ارتباطات، تقاضای کار کرده و استخدام هم شده است و بعد از استخدام متوجه می‎شود که این شغل به دانش وسیع درباره سیستمهای شبکه‎ای کامپیوتر نیازمند است (ریجو، ۱۳۸۶: ۱۲۰).
۲-۲-۳- الگوی تنیدگی شغلی کوپر
در سال ۱۹۷۸ نظریه ای توسط پرفسورکوپر۳۶ در دانشگاه منچستر۳۷ ارائه شد. کوپر معتقد بود که پاره‎ای از منابع تنیدگی با پاره‎ای از رگه‎های شخصیت فرد، می‎توانند واکنشهای مختلفی نسبت به تنیدگی مانند بیماریهای عروقی، اختلالهای روانی، نارضایی حرفه‎ای،مشکلات زناشویی، اعتیاد به الکل و مواد مخدر و… را پیش بینی کنند (استورا، ۱۳۸۶: ۹۰).
۲-۲-۴-عوامل استرس شغلی در محیط کار
عوامل استرس شغلی در محیط کار عبارتند از: ویژگی های نقش، ویژگی های شغل، روابط میان فردی جو ساختار سازمانی، راه و روش های مدیریت منابع انسانی و فن آوری و خصوصیات مادی.
۲-۲-۴-۱-ویژگی های نقش
شناخت عامل های روان شناختی محیط کار را روشی می دانند که از آن راه می توان درک درستی از استرس شغلی به دست آورد. در این باره، پژوهشگران به ویژه با استفاده ازننظریه نقش” سعی کرده اند مسائل مربوط به استرس را شناسایی کنند و دریابند که فشارهای ناشی از نقش تا چه اندازه در پدید آمدن استرس شغلی تأثیر دارند. بنابر نتیجه این پژوهش ها، چهار نوع ویژگی برای نقش برشمرده اند: ابهام نقش،گرانباری نقش، کمباری نقش، ناسازگاری نقش.
۱-ابهام نقش:
یکی از عامل های محیط کار که ممکن است منجر به استرس شغلی شود، ابهام نقش نامیده شده است. ابهام نقش را به عنوان یکی از ویژگی های نقش چنین تعریف کرده اند: وضعیت شغلی معینی که در آن پاره ای اطلاعات لازم برای انجام شغل به طور مطلوب نارسا یا گمراه کننده اند(در نتیجه فرد نمی داند که چه انتظاری از وی برا یانجام شغلش دارند). ابهام نقش در واقع زمانی به استرس منجر می شود که فرد را از بهره وری و پیشرفت بازمی دارد.
۲-گرانباری نقش:
یکی دیگر از ویژگی های نقش که آن را منشأ دیگری برای استرس شغلی می دانند، گرانباری نقش است. به این معنی که اگر فرد نتواند از پس انجام کاری که بخشی از شغل معنی است برآید، دچار استرس خواهد شد.
۳-کمباری نقش:
یکی دیگر از ویژگی های نقش را که در شغل های معینی موجب استرس شغلی در کارکنان

این فایل ها تست های آزمون آزمایشی کارشناسی ارشد انتشارات سنجش و دانش می باشد که با پاسخ های کاملا” تشریحی ارائه می شود. شما می توانید از منوی جستجو (بالای سایت سمت چپ ) تست های دروس دیگر را پیدا کرده و رایگان دانلود کنید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

* Copy This Password *

* Type Or Paste Password Here *